خواص کنجد سفید در طب سنتی
خواص کنجد سفید
دانه کنجد به عنوان یک دانه ی روغنی حاوی ترکیبی از اسیدهای چرب اشباع نشده با نسبت مساوی اسید لینولئیک و اولئیک و اسید پالمتیک و استئاریک است. ۷۵ درصد دانه کنجد را چربی و پروتئین و ۲۵ درصد آن را موادمعدنی، کربوهیدرات (قند) و فيبر تشکیل داده است.
کنجد همچنین حاوی فنولها، استرول های گیاهی، فسفولیپیدها و ویتامین ها به خصوص ویتامین E و ویتامین های گروه B و مواد معدنی نظیر کلسیم، منیزیم، روی، مس و فسفر است. وطن اصلی کنجد، هندوستان بوده و در ایران در زمان خشایارشاه، سربازان از کنجد و سایر دانه های روغنی برای کسب نیرو استفاده می کردند اما کمی بعد، در زمان صفویه حلوا ارده با ترکیب کنجد آسیاب شده با شیره انگور، خرما یا کشمش تهیه شد و به عنوان غذایی کم حجم و مقوی مورد استفاده سربازان قرار گرفت.
کنجد، گیاهی یکساله با ارتفاع حدود یک متر است. این گیاه، گرمادوست و خاص مناطق گرمسیری است. میوه آن به صورت کپسولی و دارای دانه های کوچک و بیضی شکلی است که قسمت مورداستفاده آن به شمار می آید. بزرگترین تولید کننده کنجد در دنیا چین و بعد از آن هندوستان است. ایران نیز مقداری کنجد تولید می کند که بیشتر به مصرف تولید روغن و حلوا ارده می رسد. کشت کنجد در ایران بیشتر در خوزستان، بلوچستان، یزد، اصفهان و حتی مناطق سردسیری چون اراک، همدان، نهاوند و مراغه انجام می شود.
کنجد منبع غنی از پروتئین است و ارزش غذایی بالایی دارد. هر قاشق غذاخوری کنجد تأمین کننده ۱۶ درصد از نیاز روزانه به کلسیم بدن است؛ مصرف ۵۰ گرم از کنجد، ۲5 درصد از نیاز روزانه به اسید فولیک را برطرف می کند.
کنجد منبع آهن گیاهی است که برای رفع خستگی مفید است همچنین مصرف این دانه گیاهی برای افرادی که مبتلا به کم خونی فقر آهن هستند می تواند بسیار مؤثر باشد.
کنجد تأمین کننده کلسیم، روی و آهن که از مواد معدنی مهم به شمار می آید،جانشین مناسبی برای کسانی که شیر دوست ندارند.
کنجد موجب افزایش چربی خون نمی شود بلکه کلسترول بد خون را کاهش می دهد. روغن کنجد با رنگ روشن، نسبت به حرارت مقاوم است و برای سرخ کردن مناسب است، در حالی که روغن کنجد تیره (به دست آمده از کنجد بوداده) برای تفت دادن یا پختن غذا مناسب است.
کنجد آثار ضدالتهابی و آنتی اکسیدانی شناخته شده ای دارد. مصرف آن باعث کاهش میزان تری گلیسیرید، کلسترول بد یا LDL و قند خون و افزایش HDL یا همان کلسترول خوب می شود و تمام این موارد به کاهش خطر بروز بیماریهای قلبی عروقی کمک خواهد کرد.
کنجد باعث افزایش سطح ویتامین E در بافتها هم می شود. در صورتی که دچار دردهای شدید در دوران عادت ماهانه هستید، بهتر است بدانید مصرف کنجد و فرآورده های آن باعث کاهش التهاب و شدت انقباضهای رحمی و در نتیجه کاهش شدت درد در دوران قاعدگی هم می شود.
کنجد همچنین در بهبود ترشح هورمونهای جنسی در زنان یائسه نقش دارد. بررسی ها نشان داده اند مصرف کنجد در بهبود روند بیماری پارکینسون تأثیرگذار است و به رشد سلول های عصبی مرکزی در نوزادان نیز کمک می کند و باعث افزایش قدرت بینایی می شود. به همین دلیل متخصصان تغذیه مصرف آن را به خانم های باردار و شیرده توصیه می کنند. کلسیم موجود در کنجد برای داشتن استخوان ها و دندان های سالم مؤثر است.
خوردن یک قاشق غذاخوری کنجد موجب تامین 14 درصد از نیاز کلسیم خانم ها شده و اگر آنها عادت به بلند کردن ناخن هایشان داشته باشند با مصرف کنجد ناخن هایشان محکمتر شده و ترک و شکنندگی بر روی این عضو که جزیی از زیبایی انگشتان است دیده نمی شود.
کنجد در انعقاد خون،کاهش فشار خون و عملکرد عضلات نقش دارد. اگر می خواهید بدنتان تمام مواد مغذی مورداحتیاج روزانه خود را دریافت کند کنجد را فراموش نکنید و از فراورده های خوراکی آن حتما استفاده کنید.
کنجد زیاد کننده زور و عامل طول عمر است. غذایی که بر هر دارویی ترجیح دارد، کنجد است که تقریبا بیشتر مواد موردنیاز ساختمانی بدنی را دارد. دانه کنجد علاوه بر کلسیم دار بودن از مبتلا شدن افراد به فشار خون نیز جلوگیری می کند.
مصرف کنجد که یک نوع ماده غذایی است، ۳ برابر شیرهای پاستوریزه کلسیم دارد. دانه کنجد علاوه بر کلسيم، منبع خوبی از منگنز، مس، آهن را دارا است به طوری که پزشکان تغذیه معتقدند کلسیم موجود در نصف پیمانه کنجد، سه برابر بیشتر از شیر در همان مقدار (نصف پیمانه) است. مصرف ۲ قاشق غذاخوری آن رساندن ۵ میلی گرم روی را به بدن خصوصا پوست و مو و ناخن ها آسان می کند.
کنجد در درمان بی خوابی مؤثر بوده، خاصیت ضد ورم مفاصل و رماتیسم و همچنین خاصیت ضدسرطان دارد. دانه های کنجد حاوی مواد چربی، آنتی اکسیدان ها، روغن کنجد، مواد پروتئینی، اسید آمینه، سلولز، مواد معدنی و کلسیم است و بدین ترتیب دانه های کنجد بسیار مغذی و مقدار بسیار پرارزشی انرژی دارند.
استفاده از دانه کنجد از مبتلا شدن افراد به فشار خون بالا پیشگیری می کند؛ بنابراین توصیه می گردد، افراد برای اینکه به فشار خون مبتلا نشوند همیشه و در همه زمان از مصرف کنجد، این خوراکی مغذی و کلسیمی غافل نشوند و همیشه این خوراکی را در سبد غذایی خود جای دهند.
ارده به عنوان یکی از فرآورده های به دست آمده از کنجد به صورت سنتی به عنوان صبحانه در ایران همراه نان و مواد شیرین مثل عسل و شیره انواع میوه ها از جمله خرما و انگور یا مربا مصرف می شود.
ارده، مایعی روغنی است که از دانه کنجد پوست گیری و آسیاب شده به دست می آید و در واقع کنجد کوبیده است که در روغن خود غوطه ور شده در کل،7/24 درصد ارده را پروتئین، ۵۹ درصد چربی، 3/2 درصد فیبر و ۳ درصد را مواد معدنی تشکیل میدهد. ارده در مقایسه با روغن کنجد فواید بیشتری دارد زیرا در روغن کنجد تنها چربی و ویتامین های محلول در آن وجود دارد در حالی که در ارده، دیگر مواد مغذی موجود در کنجد نیز حفظ می شود.
کنجد و فرآورده های تهیه شده از آن باید در جای خشک، خنک و دور از نور آفتاب نگهداری شود.
برای تقویت حافظه فرزند دلبندتان می توانید از معجون کنجد و عسل استفاده کنید.
شاید بتوان گفت این کار به مانند معجزه عمل می کند. برای این کار ابتدا مقداری زعفران دم کرده را به عسل و کنجد اضافه کرده خوب به هم بزنید. البته مقدار زعفران نباید آنقدر زیاد باشد که عسل را شل کند. نیم ساعت که از ترکیب این مواد گذشت کنجدها بر روی معجون می آیند و فقط هنگام مصرف آن را خوب به هم بزنید و روزی یک قاشق از این معجون مقوی، مفید و در عین حال کم کالری را بنوشید.
از مخلوط کنجد و پنیر نیز می توان برای صبحانه استفاده کرد.
می توان کنجد را بر روی برخی غذاها پاشید به مانند انواع ساندویچ زیرا استفاده از این ماده مغزی برای همگان ضروری است.
منبع:کتاب ادویه جات و سلامتی انسان(مصطفی کریمی)
